
Avrupa Komisyonunun 2026 İklim Eylemi İlerleme Raporu ve Karbon Piyasası Raporu, temiz enerji ve karbonsuzlaşma yatırımları ilerlerken AB’nin net sera gazı emisyonlarının 2025’te düşmeye devam ettiğini gösteriyor. Ancak ulaşım emisyonları henüz istikrarlı bir düşüş eğilimine girmediği için sektör önemli bir zorluk olmaya devam ediyor.
Geçici verilere göre AB’nin net emisyonları 2025’te 2024’e kıyasla %1,6 azaldı. AB Emisyon Ticaret Sistemi (AB ETS) kapsamındaki emisyonlar %2 düşerken, Çaba Paylaşımı Tüzüğü kapsamındaki sektörlerin emisyonları genel olarak sabit kaldı. Net emisyonlar 1990’dan bu yana %39 azalırken AB ekonomisi aynı dönemde %74 büyüdü.
Çaba Paylaşımı Tüzüğü; yurt içi ulaşımı, binaları, tarımı, küçük sanayiyi ve atıkları kapsıyor. Bu sektörler birlikte AB’nin yurt içi emisyonlarının %67’sini oluşturuyor. Ulaşım, kapsam içindeki en büyük sektör ve toplamın %40’ından sorumlu. Komisyon, ulaşım emisyonlarının 2025’te genel olarak sabit kaldığını belirtiyor. Kapsamdaki sektörlerin emisyonlarının 2030’a kadar 2005 seviyelerine kıyasla yaklaşık %38,5 azalması bekleniyor. Bu oran, AB genelindeki %40 hedefinin altında. Komisyona göre dokuz üye ülke hedeflere ulaşmak için yeterli ilerleme kaydetmiyor ve bu ülkelerden düzeltici eylem planları sunmaları istenecek.
Karayolu taşımacılığı, 2024’te yurt içi ulaşım emisyonlarının yaklaşık %95’ini oluşturdu. Otobüsler, yolcu otobüsleri, kamyonlar ve römorklar dâhil ağır hizmet araçları, karayolu taşımacılığı emisyonlarının yaklaşık %27’sinden sorumluydu. Komisyon, bu emisyonların 1990 seviyelerinin hâlâ %24 üzerinde olduğunu ve 2020’de pandemi nedeniyle yaşanan düşüşün ardından yeniden arttığını belirtiyor.
Rapor, yeni araçlara yönelik düzenlemelerdeki değişiklikleri de ele alıyor. Ağır hizmet araçlarına yönelik AB CO₂ standartlarının kapsamı artık şehir içi otobüsleri ve yolcu otobüslerini de içeriyor. Genişletilmiş kapsamdaki araç grupları için azaltım hedefleri, geçerli referans yılına bağlı olarak 2030’da %45’e, 2035’te %65’e ve 2040’ta %90’a yükselecek. 2035’ten itibaren tüm yeni şehir içi otobüslerin sıfır emisyonlu olması gerekecek. Bu standartlar hâlihazırda kullanımda olan araçlara değil, yeni tescil edilen araçlara uygulanıyor.
Temiz teknoloji kullanımı da artmaya devam ediyor. Komisyon, 2025’te 1,9 milyon bataryalı elektrikli otomobil tescil edildiğini, bunun yeni otomobil tescillerinin yaklaşık altıda birine karşılık geldiğini bildiriyor. Rüzgâr ve güneş enerjisi kapasitesi 611 GW’a ulaştı. Yıl boyunca tahminen 41 GW ek ısı pompası kapasitesi kuruldu. Temiz araç tescillerine ilişkin bu rakam otobüsleri değil, binek otomobilleri kapsıyor.
AB ETS, 2025’te 43,2 milyar avro açık artırma geliri elde etti. Bu, 2024’e kıyasla %11’lik bir artış. Kullanımı raporlanan 21,1 milyar avroluk üye ülke gelirinin 16 milyar avrosu, enerji yoğun sanayilere yönelik dolaylı maliyet destekleri düşüldükten sonra iklim eylemi ve enerji dönüşümü için ayrıldı. Üye ülkeler, raporlanan gelirin %18’ini temiz toplu taşıma ve mobilite projelerine yönlendirdi. AB ETS’nin 2030 hedefi, kapsamdaki sektörlerin emisyonlarını 2005 seviyelerine kıyasla %62 azaltmak.
Raporlar iklim değişikliğine uyum konusunu da vurguluyor. İklimle bağlantılı aşırı hava olaylarının 1980’den bu yana AB’de tahminen 822 milyar avroluk ekonomik kayba yol açtığı belirtiliyor. Komisyon, 2050’ye kadar uyum çalışmaları için yılda yaklaşık 69 milyar avro yatırım gerektiğini tahmin ediyor. Avrupa İklim Dayanıklılığı Çerçevesi, kamu kurumlarının ve işletmelerin iklim risklerine hazırlanma ve bu riskleri yönetme kapasitesini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Bu raporlar, otobüs ve yolcu otobüsü üreticileri, işletmecileri ve tedarikçileri için politika ve yatırım ortamına dair önemli bir çerçeve sunuyor: ulaşım önemli bir emisyon kaynağı olmaya devam ediyor, yeni araçlara yönelik gereklilikler sıkılaşıyor ve kamu finansmanının bir bölümü daha temiz mobiliteye ayrılıyor. Ancak rapor, otobüslere özgü emisyonları ayrı olarak değerlendirmiyor; sektör genelindeki rakamlar otobüslerin performans ölçümü olarak yorumlanmamalı.




